Hukuk sistemimizde evlilik birliğinin sona erdirilmesi usullerinden en hızlı ve tarafları psikolojik ile maddi açıdan en az yıpratan yöntem anlaşmalı boşanma davasıdır. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 166/3 hükmünde düzenlenen anlaşmalı boşanma, tarafların evliliğin mali ve hukuki tüm sonuçları üzerinde tam bir mutabakata varması esasına dayanır.
İstanbul genelinde ve özellikle nüfus sirkülasyonunun yoğun olduğu Ümraniye bölgesinde boşanma süreçlerinin hak kaybı yaşanmadan, usulüne uygun ve hızlı bir şekilde sonuçlandırılması için sürecin uzman bir Ümraniye boşanma avukatı ile yürütülmesi hayati önem taşır.
Bu makalemizde, anlaşmalı boşanma davasının kanuni şartlarını, anlaşmalı boşanma protokolünün kritik unsurlarını ve dava aşamalarını ayrıntılarıyla ele alacağız.
1. Anlaşmalı Boşanma Davası Şartları Nelerdir? (TMK m. 166/3)
Bir boşanma davasının “anlaşmalı” olarak nitelendirilebilmesi ve mahkemenin tek celsede boşanma kararı verebilmesi için kanunun aradığı belirli şartların eksiksiz bir şekilde bir arada bulunması gerekir:
- Evlilik İlişkisinin En Az 1 Yıl Sürmüş Olması: Kanun koyucu, eşlerin birbirlerine ve evlilik kurumuna uyum sağlayabilmeleri için asgari bir süre öngörmüştür. Resmi nikah tarihinden itibaren 1 tam yıl (365 gün) geçmeden anlaşmalı boşanma davası açılması hukuken mümkün değildir.
- Eşlerin Mahkemeye Birlikte Başvurması veya Bir Eşin Davasını Diğerinin Kabul Etmesi: Davanın ortak bir dilekçe ile açılması veya açılan davaya diğer eşin yasal süresi içinde muvafakat etmesi gerekir.
- Hakim Önünde İradelerin Özgürce Beyan Edilmesi: Anlaşmalı boşanma davalarında tarafların vekil (avukat) ile temsil edilmesi, bizzat duruşmaya katılma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Hakim, eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek zorundadır.
- Protokolün Hakim Tarafından Uygun Bulunması: Eşlerin hazırladığı boşanma protokolünün hak ve adalete, özellikle varsa ortak çocukların menfaatine aykırı olmaması gerekir. Hakim, çocukların geleceğini korumak adına protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanma gerçekleşir.
2. Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir ve Neleri Kapsamalıdır?
Anlaşmalı boşanmanın en temel yapı taşı Anlaşmalı Boşanma Protokolüdür. Bu protokol, tarafların boşanma sonrasındaki yeni hayatlarını şekillendiren maddi ve hukuki bir sözleşme niteliğindedir. İleride yeni bir uyuşmazlığa veya hak kaybına yol açmaması için protokolde şu hususların net, açık ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde düzenlenmesi şarttır:
Maddi ve Manevi Tazminat
Eşlerin boşanma nedeniyle uğradıkları mevcut veya muhtemel zararlara karşılık birbirlerinden talep ettikleri maddi ve manevi tazminat miktarları (veya tazminat taleplerinin olmadığı yönündeki feragat beyanları) açıkça yazılmalıdır.
Nafaka Düzenlemeleri
- Tedbir ve Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eş lehine hükmedilecek nafakanın miktarı, ödeme şekli ve her yıl yapılacak artış oranı (TÜFE/ÜFE gibi) belirtilmelidir.
- İştirak Nafakası: Müşterek çocukların bakım ve eğitim giderleri için velayeti alan eşe ödenecek nafaka kalemi netleştirilmelidir.
Velayet ve Kişisel İlişki Kurulması
Ortak çocukların velayetinin hangi eşe verileceği ve velayeti alamayan eşin çocuklarla hangi günlerde, bayramlarda veya tatillerde kişisel ilişki kuracağı (görüşme günleri) zamansal olarak kesin hatlarla protokole eklenmelidir.
Mal Rejiminin Tasfiyesi
Evlilik süresince edinilen taşınır (araç, ziynet eşyası, banka hesabı vb.) ve taşınmaz (ev, arsa vb.) malların kimde kalacağı, paylaşımın nasıl yapılacağı protokolde yer almalıdır. “Tarafların birbirlerinden mal rejimi tasfiyesine dayalı hiçbir alacağı kalmamıştır” şeklindeki ibarelerin hukuki sınırları bir uzman tarafından çizilmelidir.
3. Anlaşmalı Boşanma Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı adliyelerde ise dava Asliye Hukuk Mahkemesinde (Aile Mahkemesi sıfatıyla) açılır.
Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya davanın açılmasından önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Ancak anlaşmalı boşanma davalarında taraflar yetki itirazında bulunmayacakları için, davanın Türkiye’nin her yerindeki Aile Mahkemesinde açılması hukuken mümkündür.
Ümraniye ve çevre ilçelerde ikamet eden vatandaşlarımız için süreç, İstanbul Anadolu (Kartal) Adliyesi Aile Mahkemeleri nezdinde yürütülmektedir.
Ümraniye’de Aile ve Boşanma Hukuku Alanında Profesyonel Destek
Anlaşmalı boşanma davaları her ne kadar “hızlı ve sorunsuz” süreçler olarak bilinse de, protokolde yapılacak tek bir kelime hatası veya eksik bırakılan bir husus (örneğin nafaka artış oranının yazılmaması, ziynet eşyalarının durumunun netleştirilmemesi vb.) yıllar sonra tarafların karşısına yeni ve çok daha karmaşık davalar olarak çıkabilmektedir. Bu nedenle sürecin en başından itibaren hukuki denetim altında yürütülmesi gerekir.
Adem Türkcan Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, Ümraniye’deki merkez ofisinde, TMK ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde tarafların haklarını güvence altına alan protokollerin hazırlanması, dava dilekçelerinin ikamesi ve tek celsede boşanmanın gerçekleştirilmesi süreçlerinde müvekkillerine profesyonel ve güvenilir avukatlık hizmeti sunmaktadır.