İcra ve İflas Hukuku

İcra hukuku, alacağın devlet gücüyle tahsilini sağlayan alandır. Alacaklı için hızlı ve doğru bir takip, borçlu için ise haksız takiplere karşı zamanında itiraz hayati önem taşır. Bu alanda süreler günle ölçülür; yedi günlük bir gecikme, tartışmalı bir borcun kesinleşmesine yol açabilir. Bu rehberde icra takibinin türlerini, itiraz yollarını ve haciz sürecini ele alıyoruz.

Adem Türkcan Hukuk Bürosu, Ümraniye merkezli olarak icra takibi başlatılması, takibe itiraz, itirazın iptali ve kaldırılması ile haciz süreçlerinde alacaklı ve borçlu taraflara hukuki destek sunmaktadır.

İcra Takibi Türleri

İlamsız İcra Takibi ve Ödeme Emri

Alacaklı, elinde bir mahkeme kararı olmasa dahi ilamsız icra takibi başlatabilir. Takip talebi üzerine icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir.

Ödeme emrini alan borçlunun önünde üç yol vardır: borcu ödemek, itiraz etmek veya hiçbir şey yapmamak. Üçüncü seçenek, takibin kesinleşmesi ve haciz aşamasına geçilmesi anlamına gelir.

İtiraz borcun tamamına veya bir kısmına yönelik olabilir. Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, itiraz edilmeyen kısım bakımından takip kesinleşir. Ayrıca imzaya itiraz varsa bunun açıkça ve ayrıca belirtilmesi gerekir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır.

İtirazın Hükümden Düşürülmesi

Borçlunun itirazı takibi durdurur. Alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazı ortadan kaldırması gerekir. Bunun iki yolu vardır:

Elinde imzası ikrar edilmiş senet, noter belgesi gibi kanunda sayılan nitelikte belge bulunan alacaklı için itirazın kaldırılması yolu hızlıdır. Böyle bir belge yoksa itirazın iptali davası açılması gerekir.

Haksız itirazın tespiti hâlinde borçlu aleyhine, haksız takibin tespiti hâlinde ise alacaklı aleyhine tazminata hükmedilebilmesi mümkündür. Bu nedenle her iki taraf için de dayanaksız işlem yapmanın maliyeti vardır.

Haciz ve Satış

Takip kesinleştikten sonra alacaklı haciz talep edebilir. Haciz, borçlunun malvarlığına el konulmasıdır ve alacağı karşılayacak ölçüde yapılır.

• Taşınır haczi: Araç, ev eşyası, ticari mal ve benzeri taşınırlar
• Taşınmaz haczi: Tapu kaydına haciz şerhi işlenmesi
• Maaş haczi: Ücretin kanunda öngörülen oranı üzerinden kesinti
• Banka hesabı haczi: Mevduat ve alacakların bloke edilmesi
• Üçüncü kişideki hak ve alacakların haczi: Kira, hakediş, alacak devirleri

Hacizden sonra malın satışı istenir. Satış, kanunda öngörülen usul ve süreler içinde açık artırma yoluyla yapılır. Satış talebinin süresinde yapılmaması hâlinde haciz düşer; bu, alacaklılar açısından sık karşılaşılan bir hak kaybıdır.

Borçlunun Başvurabileceği Yollar

İcra hukuku yalnızca alacaklıyı korumaz; borçlu için de güvenceler öngörür.

İtiraz. Ödeme emrine karşı yedi gün içinde. Borcun tamamına, bir kısmına veya imzaya yönelik olabilir.

Şikâyet. İcra dairesinin hukuka aykırı işlemlerine karşı icra mahkemesine yapılır. Haczedilemez malın haczi, usulsüz tebligat veya sıra cetveline aykırılık gibi hâllerde başvurulur.

Gecikmiş itiraz. Borçlu, kusuru olmaksızın (hastalık, uzun süreli yurt dışında bulunma gibi) itiraz süresini kaçırmışsa, engelin kalkmasından itibaren kanunda öngörülen süre içinde gecikmiş itirazda bulunabilir.

Borca itiraz ve menfi tespit. Borçlu, borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir. Takip başlamışsa ve ödeme yapılmışsa istirdat davası gündeme gelir.

Taksitlendirme ve hacizden kurtulma. Borçlu, icra dairesinde taahhütte bulunarak borcu taksitle ödemeyi önerebilir. Ancak taahhüdün ihlali ayrı bir yaptırıma bağlanabildiğinden, taahhüt verilmeden önce ödeme gücünün gerçekçi biçimde değerlendirilmesi gerekir.

Kambiyo Senetlerine Özgü Takip

Çek, bono ve poliçeye dayalı takiplerde süreç daha hızlı işler ve borçlunun itirazı kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Bu takipte borçlunun beş gün içinde icra mahkemesine başvurarak itirazda bulunması ve takibin durdurulmasını ayrıca talep etmesi gerekir.

Kambiyo senetlerinde şekil şartları katıdır: senedin üzerinde bulunması gereken unsurlardan birinin eksikliği, senedin kambiyo vasfını kaybetmesine ve takibin iptaline yol açabilir. Bu nedenle hem senet düzenlerken hem de takibe maruz kalındığında senedin teknik incelemesi önem taşır.

İhtiyati Haciz

Alacaklı, alacağının tahsilinin tehlikeye düştüğünü gösteren durumlar varsa, takip başlatmadan veya dava açmadan önce ihtiyati haciz talep edebilir. Mahkeme, koşulların varlığını değerlendirir ve genellikle teminat karşılığında karar verir. İhtiyati haciz kararının infazı ve ardından takibe geçilmesi de kanunda öngörülen sürelere bağlıdır.

Kiralanan Taşınmazın Tahliyesi

İcra hukuku, kira alacaklarında da önemli bir yol sunar. Kira bedeli ödenmediğinde alacaklı, tahliye talepli ilamsız icra takibi başlatabilir. Bu yol, dava şartı arabuluculuğa tabi olmadığı için koşulları uygunsa dava yoluna göre daha hızlı sonuç verebilir. Konunun ayrıntısına kira hukuku sayfamızda yer verdik.

İcra Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

Ödeme emrini “sonra bakarım” diye bırakmak. Yedi günlük süre tebligatla başlar ve beklemez. Süre geçtiğinde borcun varlığı artık tartışılamaz.

Tebligatı almamak. Tebligatı almamak süreyi durdurmaz; usulüne uygun tebligat yapılmış sayıldığında süre işlemeye başlar.

İmzaya itirazı ayrıca belirtmemek. Genel bir itiraz, imzanın kabul edildiği anlamına gelebilir. İmza inkâr ediliyorsa açıkça yazılmalıdır.

Satış talebini süresinde yapmamak. Alacaklı için en sık görülen hak kaybı budur; haciz düşer ve süreç baştan işletilir.

Gerçekçi olmayan taahhüt vermek. İcra dairesinde verilen ödeme taahhüdünün ihlali ayrı sonuçlar doğurabilir.

Borcu doğrudan alacaklıya ödeyip belge almamak. Takip dosyası dışında yapılan ödemeler, belgelendirilmediğinde ispat edilemez ve borç ikinci kez talep edilebilir.

Ümraniye ve Çevresinde İcra Hukuku

Adem Türkcan Hukuk Bürosu, Ümraniye Madenler Mahallesi’ndeki ofisinde; ilamlı ve ilamsız icra takibi başlatılması, kambiyo senetlerine dayalı takipler, ödeme emrine itiraz, itirazın iptali ve kaldırılması davaları, menfi tespit ve istirdat davaları, haciz ve satış işlemlerinin takibi ile ihtiyati haciz başvurularında hizmet vermektedir. Çekmeköy, Ataşehir, Sancaktepe, Üsküdar ve Anadolu Yakası’nın diğer ilçelerinden dosya kabul edilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Ödeme emri geldi, ne kadar sürem var?

İlamsız icra takibinde itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür. İtiraz icra dairesine yapılır ve takibi durdurur.

İtiraz edersem takip durur mu?

İlamsız icra takibinde evet, itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise itiraz kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesinden ayrıca durdurma kararı alınması gerekir.

Borcum yok, ne yapmalıyım?

Süresi içinde itiraz edilmelidir. Ayrıca borçlu olunmadığının tespiti için menfi tespit davası açılabilir; ödeme yapılmışsa istirdat davası gündeme gelir.

Maaşımın ne kadarı haczedilir?

Maaş haczi kanunda öngörülen oranla sınırlıdır ve ücretin tamamı haczedilemez. Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır. Somut oran ve istisnalar dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Evimdeki eşyalar haczedilebilir mi?

Borçlunun ve ailesinin yaşamı için gerekli görülen eşyalar haczedilemez. Haczedilemeyecek bir mal haczedilmişse süresi içinde icra mahkemesine şikâyet edilmelidir.

İtirazın iptali ile kaldırılması arasındaki fark nedir?

İtirazın iptali genel mahkemede açılan bir davadır, her türlü delille ispat edilebilir ve bir yıllık süreye tabidir. İtirazın kaldırılması ise icra mahkemesinde, kanunda sayılan belgelere dayanılarak ve altı ay içinde talep edilir; daha hızlı ancak daha sınırlı bir yoldur.

Takip kesinleşti, hâlâ bir şey yapabilir miyim?

Koşulları varsa gecikmiş itiraz, şikâyet veya menfi tespit yolları değerlendirilebilir. Ancak seçenekler daralır; bu nedenle ilk yedi günlük süre kritik önemdedir.

Alacağımı tahsil edemiyorum, ne yapabilirim?

Borçlunun mal varlığı araştırılarak taşınır, taşınmaz, banka hesabı, araç ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerine haciz konulabilir. Borçlunun mal kaçırdığı tespit edilirse tasarrufun iptali davası da gündeme gelebilir.

Ümraniye’deki icra işlemleri nerede yürütülür?

İcra takipleri icra dairelerinde yürütülür; icra mahkemesine ilişkin işler ise İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınız için bir avukata danışınız.